Светски ден на срцето 2026 – Не пропуштајте ниту едно отчукување
29 септември – Светски ден на срцето
Секоја година на 29 септември се одбележува Светскиот ден на срцето, со цел да се подигне свеста за кардиоваскуларните заболувања и за важноста од грижата за здравјето на срцето.
Во 2026 година глобалната кампања продолжува со пораката „Не пропуштајте ниту едно отчукување“ („Don’t Miss a Beat“), со посебен акцент на препознавањето на знаците и симптомите на кардиоваскуларните заболувања, навременото реагирање и преземањето чекори за зачувување на здравјето на срцето.
Зошто е важно да се грижиме за срцето?
Кардиоваскуларните заболувања се меѓу најзначајните причини за заболување и предвремена смрт во светот. Тие ги опфаќаат заболувањата на срцето и крвните садови, вклучувајќи ги срцевиот и мозочниот удар и други состојби кои можат сериозно да го нарушат здравјето и квалитетот на животот.
Добрата вест е дека значителен дел од ризикот може да се намали со навремено препознавање на ризик-факторите и со усвојување здрави животни навики. Светската федерација за срце нагласува дека голем дел од кардиоваскуларните заболувања и смртни исходи поврзани со нив може да се спречат или да се одложат преку превенција и контрола на ризик-факторите.
Не чекајте срцето да „предупреди“
Еден од најважните аспекти на овогодишната кампања е да не ги игнорираме предупредувачките знаци.
Симптомите на кардиоваскуларните заболувања не секогаш се појавуваат нагло и не секогаш се исти кај сите луѓе. Можат да се јават:
- болка, притисок или непријатност во градите;
- отежнато дишење или чувство на недостаток на воздух;
- необична и изразена слабост или замор;
- вртоглавица или губење на свеста;
- забрзано или неправилно чукање на срцето;
- болка или непријатност која може да се шири кон раката, грбот, вратот, вилицата или горниот дел од стомакот.
Појавата на ненадејни или силни симптоми не треба да се игнорира. Во случај на сомневање за срцев или мозочен удар, неопходно е веднаш да се побара итна медицинска помош.
Високиот крвен притисок може да нема симптоми
Еден од најважните ризик-фактори за кардиоваскуларни заболувања е високиот крвен притисок (хипертензијата).
Проблемот е што покачениот крвен притисок често не предизвикува забележливи симптоми. Човек може да се чувствува добро, а сепак да има покачени вредности на крвниот притисок.
Затоа, редовното мерење на крвниот притисок е едноставен, но важен чекор во грижата за здравјето на срцето. Доколку се утврдат покачени вредности, потребно е да се консултира лекар и да се следат дадените препораки.
Кои фактори го зголемуваат ризикот?
На здравјето на срцето влијаат повеќе фактори. Некои, како возраста, наследноста и одредени здравствени состојби, не можат да се променат. Но, на голем број ризик-фактори можеме да влијаеме.
Особено значајни се:
- пушењето и изложеноста на тутунски чад;
- недоволната физичка активност;
- нездравата исхрана;
- прекумерната телесна тежина и дебелината;
- покачениот крвен притисок;
- покаченото ниво на шеќер во крвта;
- нарушеното ниво на маснотии во крвта;
- прекумерната употреба на алкохол;
- долготрајната изложеност на загаден воздух.
Затоа, грижата за срцето не започнува во ординацијата – таа започнува со секојдневните навики.
Малите промени можат да направат голема разлика
Не е потребно одеднаш да го промениме целиот начин на живот. Важно е постепено да создаваме здрави навики кои можеме долгорочно да ги одржуваме.
За поздраво срце:
Движете се повеќе.
Редовната физичка активност е важна за здравјето на срцето. Пешачењето, возењето велосипед, пливањето, рекреативното спортување или други активности прилагодени на возраста и здравствената состојба можат да бидат дел од секојдневието.
Хранете се разновидно и умерено.
Во исхраната вклучувајте повеќе зеленчук, овошје, мешунки и интегрални житарки, а ограничете ја прекумерната употреба на сол, шеќер и храна богата со заситени масти.
Не пушете.
Откажувањето од пушењето е една од најважните одлуки што може да се донесат за подобрување на кардиоваскуларното здравје.
Следете ги вашите здравствени параметри.
Редовно проверувајте го крвниот притисок, а според возраста, здравствената состојба и препораките од вашиот лекар и нивото на шеќер и маснотии во крвта.
Одржувајте здрава телесна тежина.
Грижете се и за одморот и сонот.
Здравиот начин на живот подразбира и доволно сон, одмор и справување со секојдневниот стрес.
Срцето е важно во секоја возраст
Грижата за срцето не е само грижа за постарите лица. Здравите навики се создаваат уште од детството и младоста и можат да придонесат за подобро кардиоваскуларно здравје во текот на целиот живот.
Затоа, родителите, училиштата, здравствените работници и целата заедница имаат важна улога во создавањето средина во која здравата исхрана, физичката активност и превентивните здравствени навики се дел од секојдневието.
Овој 29 септември – направете нешто за вашето срце
Светскиот ден на срцето е потсетник дека за срцето треба да се грижиме пред да се појави проблем.
Измерете го крвниот притисок.
Проверете ги вашите ризик-фактори.
Одете на прошетка.
Изберете поздрава храна.
Ако пушите – размислете за откажување.
Не ги игнорирајте симптомите што ве загрижуваат.
И разговарајте со вашиот лекар кога имате сомнеж или прашање за вашето здравје.
Секое отчукување е важно.
Оваа година, да не пропуштиме ниту едно отчукување – да го препознаеме предупредувачкиот знак, да реагираме навреме и да направиме мали, но значајни чекори за поздраво срце.
Чувајте го своето срце. Грижата за срцето е грижа за животот.
ЈЗУ Центар за јавно здравје Струмица
Д-р Петар Пецев - Специјалист по Социјална медицина и јавно здравје
